SACIT เดินหน้ายกระดับงานหัตถศิลป์ที่คิดถึง ส่งเสริม “ผ้าตีนจก-เครื่องปั้นดินเผา”
สู่งานร่วมสมัย พร้อมสนับสนุนกลุ่มครูช่าง-ทายาทในทุกภูมิภาค
สืบสานและสร้างสรรค์งานคราฟต์ท้องถิ่นรับเทรนด์ Creative Economy
28 มีนาคม 2568 – สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน) หรือ SACIT
ชูภารกิจ สืบสาน สร้างสรรค์ ส่งเสริม งานหัตถกรรมไทยในทุกมิติอย่างยั่งยืน พร้อมขับเคลื่อนงานศิลปหัตถกรรมไทย ชูจังหวัดเชียงใหม่เป็นเมืองหัตถศิลป์โลก ยกระดับกลุ่มงานหัตถศิลป์ที่คิดถึงเมืองล้านนาเพื่อผลักดันเป็นผลิตภัณฑ์งานคราฟต์ร่วมสมัย อาทิ กลุ่มผ้าทอ และเครื่องปั้นดินเผาโบราณ นอกจากนี้ยังเดินหน้าสนับสนุน “ครูศิลป์-ครูช่าง-ทายาท” ผ่านการประสานความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายหลายภาคส่วน โดยมุ่งเสริมองค์ความรู้และแนวความคิดร่วมสมัยเพื่อขานรับเทรนด์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative Economy)
ผศ.ดร.อนุชา ทีรคานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย เปิดเผยว่า SACIT เดินหน้าผลักดันภารกิจการสืบสานงานหัตถศิลป์ไทยภายใต้เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ทั้งนี้ ได้เล็งเห็นถึงศักยภาพของงานศิลปหัตถกรรมล้านนา อย่างเช่น จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้รับการยกย่องเป็นหนึ่งในสมาชิก “เมืองหัตถศิลป์โลก” (World Crafts City) จากองค์การยูเนสโก ปี 2563 ด้วยความโดดเด่นของงานฝีมือพื้นถิ่นที่สะท้อนรากเหง้า วัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างลึกซึ้ง โดยมีกลุ่มงานหัตถกรรมพื้นบ้านอันเป็นเอกลักษณ์ในหลากหลายแขนง อาทิ งานเครื่องเขิน งานเครื่องโลหะ และงานเครื่องจักสาน อีกทั้งยังมีงานหัตถศิลป์บางหมวดหมู่ที่อาจยังไม่รู้จักอย่างแพร่หลาย เช่น งานหัตถกรรมผ้าทอ “ซิ่นตีนจกแม่แจ่ม”
ที่มีกระบวนการทอแบบโบราณ ปัจจุบันมีผู้สืบทอดงานประเภทดังกล่าวจำนวนน้อยราย จึงถือเป็นงานหัตถกรรมในหมวดหมู่ “งานหัตถศิลป์ที่คิดถึง” ที่มีความเสี่ยงจะสูญหายไปตามกาลเวลา
ในปี 2568 SACIT เล็งเห็นถึงโอกาสในการต่อยอดงานหัตถกรรมภาคเหนือ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่มีความหลากหลายด้านศิลปหัตถกรรมและมีความนิยมอาชีพหัตถกรรมสูงสุดแห่งหนึ่ง โดยมีตัวอย่าง
ผู้สร้างสรรค์ผลงานงานศิลปหัตถกรรมไทยล้านนาและมีแนวความคิดร่วมสมัย เพื่อเป็นการขานรับเทรนด์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative Economy) อาทิ
- อุทัยย์ กาญจนคูหา ครูช่างศิลปหัตกกรรม ปี 2566 (หัตถกรรมประเภทเครื่องเคลือบดินเผา)
ผู้สืบสานงานหัตถศิลป์ถิ่นลำพูนประเภทเครื่องดินเซรามิกแบบร่วมสมัยได้อย่างมีเอกลักษณ์ ณ เตาชวนหลง หรือศูนย์การเรียนรู้ชวนหลงเซรามิก โดยเป็นผู้ผลิตและจัดจำหน่ายกลุ่มสินค้าเซรามิกคุณภาพในกลุ่ม
ไลฟ์สไตล์ อาทิ สินค้าประดับบ้าน เครื่องสังคโลก ชุดจาน-ชาม เซรามิกเพ้นท์ลวดลาย ที่มีทั้งแนวอนุรักษ์ตามแบบโบราณตั้งแต่สมัยสุโขทัย ตลอดจนดีไซน์และแบบร่วมสมัยที่ดึงดูดการใช้งาน ซึ่งได้อาศัยทักษะความชำนาญ ผนวกกับแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในการรังสรรค์ผลงานที่ไร้ขีดจำกัด ต่อยอดสู่ช่องทางการค้าทั้งในรูปแบบออฟไลน์ และออนไลน์ ทำให้เป็นที่รู้จักทั้งในประเทศและต่างประเทศ
- วัชรพงษ์ ต้องรักชาติ ทายาทช่างศิลปหัตถกรรม ปี 2564 (หัตถกรรมประเภทงานผ้าทอล้านนา) ต้นแบบของผู้สืบสานงานหัตถกรรมคนรุ่นใหม่ที่มีใจรักในงานผ้าทอล้านนาที่สืบทอดมาตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษ
โดยฟื้นฟูต้นแบบการทอผ้าแบบโบราณที่ใกล้สูญหายให้ยังคงอยู่ อาทิ ซิ่นตีนจกแม่แจ่ม ซิ่นตีนจกเชียงแสนโบราณ ซิ่นตีนจกจอมทอง และซิ่นยกมุกโบราณ เป็นต้น ทั้งยังสานต่อเจตนารมณ์ในการสืบทอดงานหัตถกรรมผ้าทอที่เป็นภูมิปัญญาของชาวล้านนาผ่านการออกแบบสร้างสรรค์ลวดลายให้มีแนวคิดร่วมสมัยให้อนุชนคนรุ่นหลังได้เห็นผลงาน โดยดำเนินบทบาทในการถ่ายทอดองค์ความรู้ผ่านการเปิดสอนให้แก่ผู้สนใจทั่วไปสามารถศึกษาเทคนิคการทอผ้าที่หาชมได้ยาก
ผศ.ดร.อนุชา กล่าวเพิ่มเติมว่า SACIT มุ่งเน้นที่จะเป็นส่วนหนึ่งในการส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการประกอบอาชีพเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยอย่างยั่งยืน การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานของผลิตภัณฑ์ฯ ทั้งด้านเทคโนโลยี นวัตกรรม ความคิดสร้างสรรค์ และภูมิปัญญาท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์การสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลิตภัณฑ์ฯ รวมทั้งส่งเสริมภาพลักษณ์และการถ่ายทอดองค์ความรู้ และวิธีบริหารจัดการวัฒนธรรมในส่วนที่เกี่ยวข้องกับศิลปหัตถกรรมไทย
“SACIT ได้ส่งเสริมแนวความคิดศิลปหัตถกรรมไทยร่วมสมัยเพื่อขานรับเทรนด์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative Economy) ซึ่งมีการศึกษาแนวทางการสร้างสรรค์พื้นที่เพื่อปักหมุดแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม โดยมีตัวอย่างต้นแบบตลาดงานศิลปหัตถกรรมของทางภาคเหนือที่น่าสนใจ เช่น สังกะดี สเปซ
(Sang Ga Dee Space) ในจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นแหล่งรวบรวมรวมผลงานของครูศิลป์ของแผ่นดิน ครูช่างศิลปหัตถกรรม ทายาทศิลปหัตถกรรมของ SACIT อันเป็นงานที่คงความเป็นอัตลักษณ์ทางภูมิปัญญา และทรงคุณค่า รวมถึงยังมีช่างฝีมือท้องถิ่นและช่างฝีมืองานคราฟต์รุ่นใหม่ ที่ร่วมกันสร้างสรรค์ และพัฒนางานหัตถศิลป์ให้มีความร่วมสมัย และสามารถใช้งานได้จริงในชีวิตประจำวัน ซึ่งจะเป็นการสร้างอาชีพและสร้างรายได้ เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยกันขับเคลื่อนเศรษฐกิจในพื้นที่ ซึ่ง SACIT ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญโดยมีการสนับสนุน และส่งเสริมในการประกอบอาชีพเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยอย่างยั่งยืน” ผศ.ดร.อนุชา กล่าวทิ้งท้าย
ผู้ที่สนใจงานคราฟต์ชุมชน SACIT ได้รวบรวมแหล่งชุมชนหัตถกรรม สามารถศึกษาได้จากเว็บไซต์ “SACIT Achieve” https://archive.sacit.or.th/ ที่ได้รวบรวมทั้งฐานข้อมูลงานศิลปหัตถกรรม ผู้สร้างสรรค์งานศิลปหัตถกรรม รวมถึงแผนที่-แหล่งเรียนรู้งานศิลปหัตถกรรมในประเทศไทย
ติดตามข้อมูลข่าวสารของสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน) ได้ที่เว็บไซต์ https://sacit.or.th/th เฟซบุ๊ก ออฟฟิเชียล SACIT https://www.facebook.com/sacitofficial หรือ อัปเดตกิจกรรมงานคราฟต์ต่าง ๆ ได้ทาง TikTok SACIT Official https://www.tiktok.com/@sacit_official