เมื่อพิธีปิดเอเชียนพาราเกมส์ ครั้งที่ 5 “ไอจิ-นาโกย่า 2026” ผ่านไป ตารางเหรียญของทัพนักกีฬาไทยหยุดอยู่ที่ 125 เหรียญ ประกอบด้วย 19 เหรียญทอง 40 เหรียญเงิน และ 66 เหรียญทองแดง ผลงานนี้พาไทยขึ้นเป็นอันดับ 1 ของอาเซียน และอยู่อันดับ 7 ของตารางเหรียญรวมทั้งเอเชีย
โดยมีนักกีฬาไทยเข้าแข่งขันครบ 18 ชนิดกีฬา และ เจ้าภาพจัดชิงเหรียญทองรวมกันถึง 492 เหรียญ นั่นหมายความว่านักกีฬาไทยต้องแข่งกับตัวแทนจากทั่วเอเชียในหลายสิบประเภท ที่แต่ละประเทศล้วนส่งนักกีฬาระดับหัวกะทิลงสนามไม่ต่างอะไรกับกีฬาเอเชียนเกมส์ที่จัดแข่งขันไปก่อนหน้านี้
คนส่วนใหญ่จดจำเหรียญรางวัลในวันที่นักกีฬาชนะ แต่เบื้องหลังทุกเหรียญคือเส้นทางหลายปีที่ทำให้นักกีฬาก้าวมาถึงวันนี้ เหรียญที่ถูกตัดสินในไม่กี่วินาทีบนสนาม คือผลรวมของการฝึกซ้อมนับพันชั่วโมง การปรับตัวจากความพ่ายแพ้ และการลุกขึ้นมาเริ่มต้นใหม่ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
พวกเขาคือตัวแทนนักกีฬาไทยในเวทีเอเชีย
ก่อนจะเข้าสู่เรื่องราวรายบุคคล มีประเด็นที่ควรพูดตรง ๆ
สังคมมักเล่าเรื่องนักกีฬาพาราด้วยน้ำเสียงของความสงสารหรือการปลอบใจ ราวกับความสำเร็จของพวกเขาเป็นข้อยกเว้นที่น่าประทับใจเพราะสภาพร่างกาย กรอบเล่าเรื่องแบบนี้มีปัญหา เพราะมันจัดให้นักกีฬาเหล่านี้เป็น “เรื่องเล่าสร้างแรงบันดาลใจ” มากกว่าจะเป็นนักกีฬาอาชีพที่แข่งขันด้วยมาตรฐานสูงสุด
ข้อเท็จจริงจากสนามบอกเราอีกแบบ นักกีฬาเหล่านี้ทำลายสถิติการแข่งขัน รักษาแชมป์ได้หลายสมัย และแข่งกับนักกีฬาแนวหน้าของเอเชียในระบบการแข่งขันที่จัดแบ่งคลาสตามประเภทความพิการอย่างเป็นระบบ เพื่อให้การแข่งขันเป็นธรรม สภาพร่างกายคือ “เงื่อนไขของการแข่งขัน” ไม่ใช่ “เพดานของความสามารถ”
ลองดูเรื่องราวของ 6 คนต่อไปนี้ คุณจะเห็นว่าแต่ละคนสะท้อนมิติที่ต่างกันของความเป็นเลิศ ตั้งแต่ความเร็ว การยืนระยะ การแจ้งเกิด ความเก๋าเกม ไปจนถึงความสม่ำเสมอข้ามหลายยุค
6 เรื่องราวที่ทำให้คนไทยภาคภูมิใจ
พงศกร แปยอ | วีลแชร์เรซซิง : แชมป์ที่ไม่ยอมหยุดพัฒนา
ในโลกของวีลแชร์เรซซิง ความเร็วคือทุกอย่าง และพงศกร แปยอ คือชื่อที่ติดอยู่ในกลุ่มนักกีฬาความเร็วระดับโลก การคว้าเหรียญทองได้ทั้ง 400 เมตร และ 800 เมตร พร้อมสถิติการแข่งขันใหม่ในครั้งนี้ บอกเราว่าเขารักษามาตรฐานความสำเร็จได้อย่างต่อเนื่อง
สองระยะนี้ต้องการความสามารถต่างกัน 400 เมตรคือความเร็วและการระเบิดแรง ส่วน 800 เมตรคือการบริหารพลังงานและการวางแผนตลอดการแข่ง การชนะทั้งสองระยะจึงสะท้อนความสมบูรณ์แบบของนักกีฬา
สิ่งที่น่าสนใจที่สุดในเรื่องของพงศกรคือ เขาเป็นแชมป์ที่ก้าวถึงระดับโลกแล้ว แต่ยังไม่หยุดพัฒนาตัวเอง สถิติใหม่ที่เกิดขึ้นคือหลักฐานว่าเขายังไม่ยอมให้ตัวเองหยุดอยู่ที่ความสำเร็จเดิม
แวว สายสุนีย์ จ๊ะนะ | วีลแชร์ฟันดาบ : ยืนระยะบนจุดสูงสุด
ถ้ากีฬาบางประเภทชนะกันด้วยพลังและความเร็ว วีลแชร์ฟันดาบคือการต่อสู้ด้วยสมอง การอ่านจังหวะ ระยะห่าง และความอดทนรอโอกาสที่ถูกต้อง
สายสุนีย์ จ๊ะนะ คือตำนานนักกีฬาพาราไทยที่ยังคงประสบความสำเร็จบนเวทีเอเชีย และเวทีโลก โดยคราวนี้เธอคว้าเหรียญทอง ดาบเซเบอร์หญิง คลาส B แต่กว่าที่เธอจะคว้าเหรียญทองได้ เธอได้เสียน้ำตาจากการพ่ายให้กับคู่แข่งชาวเกาหลีใต้ในรอบชิงชนะเลิศไปแบบฉิวเฉียด 14 ต่อ 15 คะแนนในประเภทเอเป้บุคคลหญิง คลาส B แต่น้ำตาของความเสียใจในเกมนัดนั้น ไม่ได้ทำให้เธอย่อท้อ เพราะตลอดที่เหลืออีก 4 ประเภท เธอสามารถพลิกตัวเองกลับขึ้นมาคว้าเหรียญได้ทั้งหมด รวมทั้งเหรียญทองดาบเซเบอร์หญิง คลาส B ขึ้นสู่จุดสูงสุดของการเป็นตำนาน “ราชินีฟันดาบ” แน่นอนว่าจุดสูงสุดว่ายากแล้ว การยืนระยะอยู่ตรงนั้นให้ได้นานยิ่งยากกว่า เพราะคู่แข่งรุ่นใหม่พร้อมอ่านเกมของคุณอยู่เสมอ ประสบการณ์ ชั้นเชิง และการปรับตัวคือสิ่งที่ทำให้นักกีฬาอย่างเธอยังคงเป็นผู้ที่ทุกคนต้องเอาชนะ
แอนฟิลด์ นิธิกร เจียมพิริยะกุล | ว่ายน้ำ : ดาวรุ่งที่พิสูจน์ตัวเองบนเวทีเอเชีย
ทุกวงการต้องมีหน้าใหม่ที่เปลี่ยนเส้นทางของกีฬา และแอนฟิลด์ นิธิกร เจียมพิริยะกุล คือหนึ่งในนั้น เขาเคยคว้า 7 เหรียญทองในอาเซียนพาราเกมส์ ก่อนก้าวมาสู่เวทีเอเชีย และครั้งนี้เขาพิสูจน์ตัวเองได้อย่างสมบูรณ์ ด้วย 2 เหรียญทอง พร้อมทำลายสถิติเอเชียนพาราเกมส์ในท่าผีเสื้อ 100 เมตร คลาส S14 ด้วยเวลา 57.56 วินาที
การก้าวจากเวทีอาเซียนสู่เวทีเอเชียคือการข้ามขั้นที่ยากที่สุดขั้นหนึ่งของนักกีฬารุ่นใหม่ เพราะคู่แข่งแข็งแกร่งขึ้นหลายเท่า แต่แอนฟิลด์ไม่ได้แค่ตามทัน เขาทำลายสถิติของเวทีนี้ ความสำเร็จเดิมสำหรับเขาไม่ใช่จุดสิ้นสุด แต่คือจุดเริ่มต้นของเป้าหมายที่ใหญ่กว่า
อุ้ม ศศิราวรรณ อินทโชติ | กรีฑา : ความเร็วที่เกิดจากวินัย
ศศิราวรรณ อินทโชติ หรืออุ้ม คือนักวิ่งหญิงที่รักษามาตรฐานความเร็วระดับเอเชียไว้ได้อย่างมั่นคง ในครั้งนี้เธอคว้าเหรียญทอง 200 เมตรหญิง คลาส T47 พร้อมสถิติการแข่งขันใหม่
เธอไม่ใช่ชื่อใหม่ในวงการ รายงานช่วงก่อนแข่งระบุว่า เธอเป็นเจ้าของเหรียญทองแดงพาราลิมปิกเกมส์ 2024 ที่กรุงปารีส นั่นหมายความว่าเธอเคยยืนบนเวทีระดับโลกมาแล้ว และกลับมาทำผลงานระดับเอเชียได้ต่อเนื่อง ความเร็วที่เราเห็นในไม่กี่วินาทีของการวิ่ง 200 เมตร คือผลลัพธ์ของวินัยและการฝึกซ้อมที่ไม่มีวันหยุด
รุ่งโรจน์ ไทยนิยม | พาราเทเบิลเทนนิส : เมื่อประสบการณ์คืออาวุธ
ในกีฬาที่ลูกบอลเคลื่อนที่เร็วเพียงเสี้ยววินาที นักกีฬาที่อ่านเกมได้ก่อนคือคนที่ชนะ รุ่งโรจน์ ไทยนิยม คือนักกีฬามากประสบการณ์ที่สร้างชื่อเสียงให้ประเทศไทยมายาวนาน จุดแข็งของเขาอยู่ที่การอ่านเกม ชั้นเชิง และประสบการณ์ในการแข่งขันระดับสูง
เรื่องของรุ่งโรจน์เตือนเราว่า ในกีฬาระดับแชมป์ ความเก๋าเป็นสิ่งที่ซื้อไม่ได้และลัดไม่ได้ ต้องผ่านการแข่งขันนับไม่ถ้วน ผ่านทั้งชัยชนะและความพ่ายแพ้ จึงจะกลายเป็นสัญชาตญาณที่ตัดสินแมตช์ได้ในพริบตา
บอย วิษณุ ฮวดประดิษฐ์ | บอคเซีย : 5 สมัยติดต่อกันกับความนิ่งที่หาได้ยาก
ถ้าจะหาตัวอย่างของคำว่า “สม่ำเสมอ” ในกีฬาไทย ชื่อของบอย วิษณุ ฮวดประดิษฐ์ ต้องอยู่ในรายชื่อต้น ๆ เขาคือนักกีฬาบอคเซียระดับตำนานของไทย ผู้คว้าเหรียญทองเอเชียนพาราเกมส์ 5 สมัยติดต่อกัน
บอคเซียคือกีฬาที่ใช้ความแม่นยำ สมาธิ และการควบคุมแรงในระดับละเอียด การรักษาแชมป์ได้ 5 สมัยติดต่อกัน หมายความว่าเขาผ่านการแข่งขันมาหลายยุค หลายรุ่นคู่แข่ง และหลายช่วงของชีวิต โดยไม่เคยปล่อยให้มาตรฐานตก ความสำเร็จแบบนี้ไม่ได้เกิดจากพรสวรรค์อย่างเดียว แต่เกิดจากความมุ่งมั่นที่ต้องรักษาไว้ทุกวัน
ความสำเร็จไม่เคยเกิดขึ้นเพียงลำพังหากขาดผู้สนับสนุน
เมื่อเล่าเรื่องนักกีฬาจบ สิ่งที่ต้องถามต่อคือ แล้วใครอยู่เบื้องหลังพวกเขา
เบื้องหลังนักกีฬาทุกคนมีโค้ช สมาคมกีฬา ครอบครัว และทีมงานที่ร่วมกันพัฒนา มีระบบสนับสนุนที่ต้องทำงานต่อเนื่องทุกวัน ไม่ใช่เฉพาะวันที่มีการแข่งขัน และไม่ใช่เฉพาะวันที่มีเหรียญรางวัล
สำหรับเงินรางวัลที่นักกีฬาได้รับคือ เหรียญทอง 1,000,000 บาท เหรียญเงิน 500,000 บาท และเหรียญทองแดง 250,000 บาท แต่รางวัลหลังชัยชนะ ไม่ใช่สิ่งที่ทำให้นักกีฬาไปถึงจุดนั้น สิ่งที่สร้างแชมป์คือการสนับสนุนในช่วงก่อนหน้านั้น ทั้งการฝึกซ้อม อุปกรณ์ การเดินทางไปแข่งขัน และการดูแลเรื่องวิทยาศาสตร์การกีฬา
ในจุดนี้ ภาคเอกชนคือกำลังสำคัญที่เติมเต็มระบบโดยมี “บุญรอดบริวเวอรี่” เป็นหนึ่งในภาคเอกชนที่สนับสนุนกีฬาพาราไทยมาอย่างยาวนาน ไม่ใช่เฉพาะในช่วงการแข่งขันหรือวันที่มีเหรียญรางวัล การสนับสนุนระยะยาวเช่นนี้มีส่วนช่วยสร้างโอกาสและความต่อเนื่องในการพัฒนาศักยภาพนักกีฬา ซึ่งสะท้อนแนวคิดของบุญรอดฯ ที่เชื่อในศักยภาพของคน และให้ความสำคัญกับการสร้างคนผ่านกีฬา
ทำไมการสนับสนุนระยะยาวจึงสำคัญนัก เพราะนักกีฬาพาราต้องวางแผนอาชีพเป็นวงรอบหลายปี ตั้งแต่เก็บคะแนนสะสมเพื่อคว้าสิทธิ์ลงแข่งรายการใหญ่ ไปจนถึงการเตรียมตัวสู่พาราลิมปิก ถ้าการสนับสนุนขาดช่วงในจังหวะที่ผิด ความต่อเนื่องของนักกีฬาหนึ่งคนอาจสะดุดไปทั้งรุ่น
อย่าทอดทิ้งพวกเขาหลังสนามแข่งขัน
การแข่งขันครั้งนี้จบลงแล้ว แต่เป้าหมายถัดไปรออยู่ข้างหน้าแล้ว เป้าหมายสูงสุดของวงการคือ พาราลิมปิกเกมส์ 2028 ที่สหรัฐอเมริกา ซึ่งนักกีฬาจะต้องเริ่มสะสมคะแนนและเตรียมตัวกันตั้งแต่ตอนนี้
สิ่งที่วงการพาราไทยต้องทำต่อมีอย่างน้อย 3 เรื่อง คือ
ต้องค้นหาและบ่มเพาะนักกีฬารุ่นใหม่ให้มาสานต่อจากรุ่นพี่ที่กำลังเข้าสู่ช่วงปลายอาชีพ
ต้องรักษาระบบสนับสนุนให้ต่อเนื่องและทั่วถึงทุกชนิดกีฬา ไม่ใช่เฉพาะประเภทที่ได้เหรียญเยอะ
ต้องสร้างพื้นที่ให้เรื่องราวของนักกีฬาเหล่านี้ได้อยู่ในสายตาสังคมตลอดทั้งปี ไม่ใช่แค่ช่วงข่าวใหญ่
และในฐานะคนไทย สิ่งที่เราทำได้ง่ายที่สุดคือ เปลี่ยนจากแฟนที่ปรบมือเมื่อได้เหรียญ มาเป็นผู้สนับสนุนที่อยู่ต่อเนื่อง ติดตามเชียร์ พูดถึง และเปิดโอกาสให้พวกเขา ส่วนภาคเอกชนอื่นก็มีโอกาสเดินตามแนวทางเดียวกัน คือเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางตั้งแต่ก่อนวันแข่งขัน
เหรียญรางวัลอาจถูกตัดสินในเวลาไม่กี่วินาที แต่กว่าจะมาถึงวันนั้น นักกีฬาต้องใช้เวลาฝึกฝนหลายปี และมีคนอีกมากมายร่วมเดินทาง รวมถึงสิงห์ ที่เป็นหนึ่งในภาคเอกชนที่ร่วมเป็นแรงสนับสนุนกีฬาพาราไทยมาอย่างต่อเนื่อง เพราะความสำเร็จครั้งนี้ ไม่ใช่จุดสิ้นสุดของเส้นทาง แต่เป็นจุดเริ่มต้นของเป้าหมายต่อไป
